Γονείς με καρότσια. Άτομα σε αμαξίδιο. Ηλικιωμένοι. Αν δεν κινείσαι με ΙΧ στην Ελλάδα, πολλές φορές είναι σαν να μην υπάρχεις.
Κάθε μέρα, σε πόλεις και χωριά της χώρας, χιλιάδες πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με ένα παράδοξο: ενώ όλοι μιλούν για βιώσιμη κινητικότητα, πράσινες μετακινήσεις και περισσότερο περπάτημα, η πραγματικότητα στους δρόμους και στα πεζοδρόμια είναι εντελώς διαφορετική.
Πεζοδρόμια κατειλημμένα από αυτοκίνητα και μηχανές. Ράμπες ΑμεΑ αποκλεισμένες. Διαβάσεις πεζών που έχουν μετατραπεί σε χώρους στάθμευσης. Κολωνάκια, τραπεζοκαθίσματα και κάθε είδους εμπόδια που μετατρέπουν μια απλή διαδρομή σε καθημερινή δοκιμασία.
Η καθημερινότητα των «αόρατων» πολιτών
Για έναν υγιή ενήλικα, η παράκαμψη ενός εμποδίου μπορεί να είναι απλώς μια ενόχληση. Για έναν ηλικιωμένο, μια μητέρα με παιδικό καρότσι ή έναν άνθρωπο που κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο, μπορεί να σημαίνει αδυναμία διέλευσης.
Σε πολλές περιπτώσεις, η μόνη επιλογή είναι η κάθοδος στο οδόστρωμα, ανάμεσα σε κινούμενα οχήματα, με προφανείς κινδύνους για την ασφάλεια.
Κι όμως, ενώ η νομοθεσία προβλέπει σαφείς υποχρεώσεις για την προσβασιμότητα των πεζών και των ατόμων με αναπηρία, η εφαρμογή της παραμένει προβληματική. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ελεύθερες ζώνες όδευσης πεζών και ειδικές ρυθμίσεις για την απρόσκοπτη κυκλοφορία ατόμων με αναπηρία και εμποδιζόμενων ατόμων.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Αποτυπώνεται καθημερινά στους ελέγχους της Τροχαίας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας καταγράφονται κάθε χρόνο χιλιάδες παραβάσεις που αφορούν την παρεμπόδιση της ελεύθερης κίνησης πεζών και ατόμων με αναπηρία. Παραβάσεις για στάθμευση σε πεζοδρόμια, πεζοδρόμους, διαβάσεις πεζών και ράμπες ΑμεΑ αριθμούνται σε δεκάδες χιλιάδες ετησίως.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, οι παραβάσεις που σχετίζονται με την παρεμπόδιση της κίνησης πεζών και ατόμων με αναπηρία έχουν φτάσει σε επίπεδα που ξεπερνούν τις 176.000 βεβαιωμένες παραβάσεις σε πανελλαδική κλίμακα, αποτυπώνοντας το μέγεθος ενός προβλήματος που δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις αλλά μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία.
Η χώρα του αυτοκινήτου
Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι μια χώρα σχεδιασμένη σχεδόν αποκλειστικά για το αυτοκίνητο.
Όταν ένα όχημα παρκάρει πάνω στο πεζοδρόμιο, ο οδηγός συνήθως θεωρεί ότι «δεν ενοχλεί κανέναν». Στην πραγματικότητα όμως αποκλείει τη μετακίνηση:
- ενός ανθρώπου σε αναπηρικό αμαξίδιο,
- ενός τυφλού συμπολίτη μας,
- μιας οικογένειας με παιδικό καρότσι,
- ενός ηλικιωμένου με κινητικές δυσκολίες.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο συγκοινωνιακό. Είναι ζήτημα ισότητας, σεβασμού και κοινωνικής δικαιοσύνης.
Η προσβασιμότητα δεν είναι πολυτέλεια
Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, η δυνατότητα ασφαλούς μετακίνησης με τα πόδια δεν θα έπρεπε να αποτελεί προνόμιο. Θα έπρεπε να είναι αυτονόητο δικαίωμα.
Η προστασία των πεζών και των ατόμων με αναπηρία δεν απαιτεί μόνο περισσότερους ελέγχους και αυστηρότερα πρόστιμα. Απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας. Απαιτεί να κατανοήσουμε ότι το πεζοδρόμιο δεν είναι χώρος στάθμευσης και ότι οι ράμπες ΑμεΑ δεν είναι «μια βολική θέση για δύο λεπτά».
Γιατί όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να κινηθεί ελεύθερα στην πόλη του, τότε δεν αποκλείεται μόνο από τον δρόμο. Αποκλείεται από την ίδια την κοινωνική και οικονομική ζωή.
Και τότε το σύνθημα «πήγαινε με τα πόδια» ακούγεται περισσότερο σαν ειρωνεία παρά σαν πραγματική επιλογή.
