Το Plasma Observatory θα επιχειρήσει να απαντήσει σε ένα ερώτημα που άφησαν ανοιχτό προηγούμενες ευρωπαϊκές αποστολές. Όταν ο ηλιακός άνεμος συναντά το μαγνητικό πεδίο της Γης, πώς περνά η ενέργεια από μια μεγάλη διαταραχή μέχρι τα μεμονωμένα φορτισμένα σωματίδια; Στις 19 Νοεμβρίου 2026 τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος επέλεξαν να στείλουν επτά σκάφη για να παρακολουθήσουν την ίδια διεργασία από διαφορετικές θέσεις. Η γεωμετρία της πτήσης τους είναι μέρος του ίδιου του πειράματος.
Τι μπορεί να χάσει ένας δορυφόρος
Ας υποθέσουμε ότι ένα όργανο καταγράφει απότομη αύξηση του μαγνητικού πεδίου και λίγα δευτερόλεπτα αργότερα η ένδειξη επανέρχεται. Υπάρχουν δύο πιθανές εξηγήσεις. Μπορεί το πεδίο να άλλαξε όσο το σκάφος βρισκόταν εκεί. Μπορεί επίσης το σκάφος, ακολουθώντας την τροχιά του, να πέρασε γρήγορα μέσα από μια στενή περιοχή όπου το πεδίο ήταν ήδη ισχυρότερο. Από μία μόνο χρονοσειρά είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τι άλλαξε στον χρόνο και τι διέφερε από τόπο σε τόπο.
Η ευρωπαϊκή αποστολή Cluster αντιμετώπισε αυτό το πρόβλημα με τέσσερις δορυφόρους. Οι μεταξύ τους αποστάσεις καθόριζαν κάθε φορά το μέγεθος των δομών που μπορούσαν να εξετάσουν από κοινού. Όμως οι διεργασίες κοντά στη Γη εκτείνονται από λίγα έως δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα. Ορισμένες διαρκούν χιλιοστά του δευτερολέπτου, ενώ άλλες εξελίσσονται επί λεπτά. Για να συνδέσουν δύο τέτοια φαινόμενα, οι επιστήμονες χρειάζονται μετρήσεις και στις δύο κλίμακες όσο διαρκεί το ίδιο επεισόδιο.
Δύο τετράεδρα με μία κοινή κορυφή
Ο σχεδιασμός του Plasma Observatory προβλέπει δύο τετράεδρα διαφορετικού μεγέθους. Σκέψου τέσσερα σημεία που σχηματίζουν μια πυραμίδα με τριγωνική βάση. Σε κάθε κορυφή βρίσκεται ένα σκάφος. Ένα από αυτά λειτουργεί ταυτόχρονα ως κορυφή και του δεύτερου τετραέδρου. Έτσι προκύπτει ο αριθμός επτά: τα δύο σύνολα των τεσσάρων έχουν ένα μέλος κοινό. Οι ερευνητές αποκτούν ένα κοινό σημείο αναφοράς όταν συγκρίνουν τις καταγραφές από τον μικρό και τον μεγάλο σχηματισμό.
Τα όργανα θα καταγράφουν τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία μαζί με τα σωματίδια που περνούν από τη θέση κάθε σκάφους. Αν μια ομάδα οργάνων ανιχνεύσει σωματίδια που αποκτούν ενέργεια, οι ερευνητές θα μπορούν να ανατρέξουν στις σύγχρονες μετρήσεις των πιο απομακρυσμένων σκαφών. Θα εξετάσουν έτσι αν η τοπική επιτάχυνση συνοδεύτηκε από μεταβολή του πεδίου σε μια πολύ ευρύτερη περιοχή.
Πού θα αναζητηθούν οι μεταβολές
Ο Ήλιος απελευθερώνει διαρκώς πλάσμα, δηλαδή αέριο με ελεύθερα ηλεκτρόνια και ιόντα. Αυτή η ροή, ο ηλιακός άνεμος, συναντά τη μαγνητόσφαιρα, την περιοχή όπου κυριαρχεί το μαγνητικό πεδίο της Γης. Στην πλευρά που κοιτάζει τον Ήλιο σχηματίζεται ένα κρουστικό μέτωπο. Πιο πίσω βρίσκεται η μαγνητόπαυση, το εξωτερικό όριο της μαγνητόσφαιρας. Στην αντίθετη πλευρά, προς τη νύχτα, η μαγνητόσφαιρα εκτείνεται σε μια μακριά ουρά.
Η σχεδιαζόμενη τροχιά διασχίζει καθεμιά από αυτές τις περιοχές. Αυτό θα επιτρέψει στην ομάδα να εξετάσει πώς συμπεριφέρεται το πλάσμα όταν ο ηλιακός άνεμος επιβραδύνεται στο κρουστικό μέτωπο και πώς μεταφέρεται ενέργεια βαθύτερα στη μαγνητόσφαιρα. Η ανακοίνωση αφορά την επιλογή της αποστολής. Μέχρι την εκτόξευση απομένουν η κατασκευή των οργάνων και των σκαφών, καθώς και η προετοιμασία των επιχειρήσεων που θα τα κρατούν στον απαιτούμενο σχηματισμό.


