Οι διασυνδέσεις ενέργειας και η καλύτερη λειτουργία της περιφερειακής αγοράς βρέθηκαν στο επίκεντρο της υπουργικής συνάντησης της ομάδας CESEC στο Ζάγκρεμπ, στις 6 Νοεμβρίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης συζήτησαν πώς θα επιταχυνθούν οι υποδομές, ο εξηλεκτρισμός και η διαφοροποίηση των προμηθειών, την ώρα που οι υψηλές τιμές εξακολουθούν να πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Περισσότερη συνεργασία για τα δίκτυα
Η CESEC δημιουργήθηκε το 2015 για να συντονίσει την ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών και να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού στην περιοχή. Αρχικά το βάρος έπεφτε στη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου. Από το 2017, η εντολή επεκτάθηκε στην ηλεκτρική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές, καθώς η ενεργειακή μετάβαση αύξησε την ανάγκη για δίκτυα που μπορούν να μεταφέρουν ηλεκτρισμό εκεί όπου υπάρχει ζήτηση.
Στη φετινή συνάντηση, η Επιτροπή και οι υπουργοί εξέτασαν την πρόοδο των έργων διασύνδεσης και τρόπους ώστε οι υφιστάμενες υποδομές να χρησιμοποιούνται πιο αποτελεσματικά. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρει ότι οι «έξυπνες» λύσεις και οι νέες συνδέσεις μπορούν να περιορίσουν την έκθεση των καταναλωτών στις διακυμάνσεις των τιμών. Αυτό, ωστόσο, προϋποθέτει συντονισμένες επενδύσεις, κοινά τεχνικά πρότυπα και ταχύτερη υλοποίηση των έργων.
Ο εξηλεκτρισμός χρειάζεται ευελιξία
Η συζήτηση συνδέθηκε με το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το μερίδιο της ενέργειας που καταναλώνεται μέσω ηλεκτρικών εφαρμογών πρέπει να αυξηθεί από 23% σήμερα σε 46% το 2040. Η αλλαγή αφορά τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τη θέρμανση και τις υπηρεσίες, αλλά δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην εγκατάσταση περισσότερων μονάδων παραγωγής.
Ένα πιο ηλεκτρικό σύστημα χρειάζεται δίκτυα με μεγαλύτερη χωρητικότητα, αποθήκευση και δυνατότητα να ανταποκρίνονται γρήγορα στις μεταβολές της ζήτησης και της παραγωγής από τον ήλιο και τον άνεμο. Οι διασυνδέσεις επιτρέπουν την ανταλλαγή ηλεκτρισμού μεταξύ χωρών, μειώνουν την ανάγκη για εφεδρική ισχύ σε κάθε εθνικό σύστημα και μπορούν να ενισχύσουν τη σταθερότητα όταν οι καιρικές συνθήκες δεν είναι ίδιες σε όλη την περιοχή.
Η διεύρυνση της CESEC
Η επίσημη προσχώρηση της Τσεχίας και της Πολωνίας διευρύνει τη γεωγραφία της ομάδας και προσθέτει δύο μεγάλες αγορές στον διάλογο για τα δίκτυα και τις προμήθειες. Η CESEC περιλαμβάνει πλέον έντεκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανάμεσά τους την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Κροατία. Συμμετέχουν επίσης χώρες της Ενεργειακής Κοινότητας, από τα Δυτικά Βαλκάνια, την Ουκρανία και τη Μολδαβία.
Η διεύρυνση δεν σημαίνει ότι όλες οι χώρες έχουν τις ίδιες ανάγκες ή το ίδιο επίπεδο υποδομών. Δημιουργεί όμως ένα μεγαλύτερο πλαίσιο συνεννόησης για έργα κοινού ενδιαφέροντος, εμπορικές ροές και κανόνες λειτουργίας. Για την Ελλάδα, η συμμετοχή έχει σημασία επειδή η χώρα βρίσκεται σε κομβικό σημείο ανάμεσα στα ευρωπαϊκά δίκτυα, τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Η πρακτική αξία θα κριθεί από το ποια έργα θα λάβουν χρηματοδότηση και θα φτάσουν στην κατασκευή.
Το δύσκολο ζήτημα των τιμών
Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης άμεσα και μακροπρόθεσμα μέτρα για τις υψηλές τιμές, με έμφαση στη λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η Επιτροπή συνδέει το κόστος με την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αλλά η μετάβαση σε καθαρότερη ενέργεια δεν εξαλείφει αυτομάτως τις πιέσεις. Όσο τα δίκτυα παραμένουν ανεπαρκή και η αγορά κατακερματισμένη, μια φθηνή παραγωγή σε μία χώρα δεν μεταφέρεται εύκολα σε μια άλλη.
Η CESEC ανανέωσε, τέλος, την εντολή του συντονιστή της, Κλάους-Ντίτερ Μπόρχαρντ, για να συνεχίσει την προώθηση της διασυνδεσιμότητας και της λειτουργίας των περιφερειακών αγορών. Η απόφαση δίνει συνέχεια στον τεχνικό συντονισμό, χωρίς να αποτελεί από μόνη της εγγύηση για χαμηλότερους λογαριασμούς. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η μετατροπή των συμφωνημένων σχεδίων σε ώριμα, χρηματοδοτημένα έργα.
