Ο Voyager 1, το πιο απομακρυσμένο ανθρώπινο κατασκεύασμα, ετοιμάζεται να καταγράψει ένα νέο ορόσημο. Στις 18 Νοεμβρίου 2026 το διαστημόπλοιο της NASA θα βρεθεί σε απόσταση μίας φωτεινής ημέρας από τη Γη, δηλαδή τόσο μακριά ώστε το φως —και ένα ραδιοσήμα που ταξιδεύει με την ταχύτητά του— να χρειάζεται περίπου 24 ώρες για να διανύσει τη διαδρομή. Η NASA τοποθετεί το πέρασμα στις 5:16 π.μ. ώρας Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ.
Τι σημαίνει «μία φωτεινή ημέρα»
Η φωτεινή ημέρα δεν είναι μονάδα χρόνου για το ταξίδι του Voyager, αλλά μονάδα απόστασης: είναι η διαδρομή που διανύει το φως σε 24 ώρες. Για το ορόσημο, η NASA υπολογίζει απόσταση περίπου 25,902 δισ. χιλιομέτρων ή 16,094 δισ. μιλίων από τη Γη. Οι αριθμοί αλλάζουν συνεχώς, καθώς το σκάφος απομακρύνεται, όμως η πρακτική συνέπεια είναι σταθερή: κάθε εντολή προς το Voyager και κάθε απάντηση από αυτό απαιτούν σχεδόν δύο ημέρες για να ολοκληρωθεί ένας κύκλος επικοινωνίας.
Η καθυστέρηση αυτή επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας της αποστολής. Οι χειριστές δεν μπορούν να αντιδράσουν άμεσα σε ένα νέο δεδομένο ή σε μια τεχνική δυσλειτουργία. Οι εντολές σχεδιάζονται, ελέγχονται και αποστέλλονται με πρόβλεψη, ενώ τα δεδομένα που επιστρέφει το σκάφος χρειάζονται χρόνο μέχρι να φτάσουν στη Γη.
Μισός αιώνας στον δρόμο
Ο Voyager 1 εκτοξεύτηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, λίγες εβδομάδες μετά τον δίδυμο Voyager 2. Η αρχική του αποστολή ήταν να εξερευνήσει τους εξωτερικούς πλανήτες, όμως η τροχιά του τον οδήγησε πολύ πιο μακριά. Το 2012 έγινε το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που πέρασε στο διαστρικό διάστημα, σύμφωνα με τη NASA.
Κατά την περιήγησή του στο ηλιακό σύστημα, το σκάφος συνέλεξε παρατηρήσεις για τον Δία και τον Κρόνο, κατέγραψε ενεργά ηφαίστεια στην Ιώ και συνέβαλε σε μια διαφορετική εικόνα για τους δακτυλίους του Κρόνου. Αργότερα, η γνωστή εικόνα «Pale Blue Dot» έδειξε τη Γη ως μια μικροσκοπική κουκκίδα μέσα στο σκοτάδι, υπενθυμίζοντας την κλίμακα του ταξιδιού.
Πώς συνεχίζει να λειτουργεί
Σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την εκτόξευση, ο Voyager 1 εξακολουθεί να στέλνει δεδομένα, αν και η αποστολή λειτουργεί με περιορισμούς. Η NASA έχει απενεργοποιήσει ορισμένα επιστημονικά όργανα για να εξοικονομήσει ενέργεια, καθώς η διαθέσιμη ισχύς από τη θερμοηλεκτρική γεννήτρια μειώνεται σταδιακά. Τα ενεργά συστήματα επικεντρώνονται πλέον σε μετρήσεις του περιβάλλοντος έξω από την ηλιόσφαιρα και στη διατήρηση της επικοινωνίας.
Το σκάφος μεταφέρει επίσης τον Χρυσό Δίσκο, μια συλλογή ήχων, εικόνων και χαιρετισμών που σχεδιάστηκε ως μήνυμα της ανθρωπότητας. Δεν αποτελεί επιστημονικό όργανο ούτε λειτουργικό μέρος των επικοινωνιών, αλλά έχει δώσει στην αποστολή ένα συμβολικό αποτύπωμα που ξεπερνά τον αρχικό της στόχο.
Η πρόσκληση της NASA
Για να συνδέσει το τεχνικό ορόσημο με το κοινό, η NASA οργανώνει στις 17 Νοεμβρίου τη δράση «Shine Bright for Voyager’s Light-Day». Καλεί τους πολίτες να χρησιμοποιήσουν έναν φακό, ένα φωτάκι ποδηλάτου, ένα ηλιακό φανάρι ή ακόμη και το φως του κινητού και να το στρέψουν προς τον ουρανό μετά τη δύση του ήλιου. Η συμβολική πράξη δεν μπορεί να επηρεάσει το σκάφος· λειτουργεί ως υπενθύμιση της απόστασης και της διάρκειας του ταξιδιού.
Η NASA διαθέτει και σελίδες παρακολούθησης για τις τρέχουσες αποστάσεις των Voyager. Το ορόσημο της 18ης Νοεμβρίου δεν σημαίνει ότι η αποστολή ολοκληρώνεται. Αντίθετα, αποτελεί έναν τρόπο να μετρηθεί η συνέχεια μιας αποστολής που ξεκίνησε πριν από την εποχή των σύγχρονων ψηφιακών δικτύων και εξακολουθεί να μεταφέρει πληροφορίες από μια περιοχή που κανένα άνθρωπο κατασκεύασμα δεν έχει εξερευνήσει με τον ίδιο τρόπο.
