Η αποστολή ESCAPADE της NASA περνά σε ένα κρίσιμο στάδιο της διαδρομής της προς τον Άρη: τα δύο διαστημόπλοια χρησιμοποιούν τη βαρύτητα της Γης και ταυτόχρονη πυροδότηση των κινητήρων τους για να αλλάξουν πορεία και να πάρουν επιπλέον ταχύτητα. Το δεύτερο από τα δύο περάσματα πραγματοποιείται σήμερα, 9 Νοεμβρίου, δύο ημέρες μετά την αντίστοιχη διαδικασία του πρώτου σκάφους.
Ένας ελιγμός με δύο πηγές ώθησης
Η NASA περιγράφει την τεχνική ως «powered flyby», δηλαδή ενισχυμένη διέλευση. Καθώς κάθε σκάφος πλησιάζει τη Γη, η βαρύτητα του πλανήτη αλλάζει την ταχύτητα και την κατεύθυνσή του. Στο κοντινότερο σημείο της διέλευσης, το διαστημόπλοιο ανάβει τον κινητήρα του για περίπου εννέα λεπτά, εκτελώντας τον λεγόμενο ελιγμό Oberth. Η καύση προσθέτει περισσότερα από 1.600 χιλιόμετρα την ώρα στην ταχύτητα, από περίπου 10,1 σε 10,8 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Το πρώτο σκάφος πραγματοποίησε το πέρασμά του το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, ενώ το δεύτερο ακολούθησε σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Τα σημεία της κοντινότερης προσέγγισης βρίσκονται αρκετά ψηλότερα από την τροχιά των περισσότερων δορυφόρων χαμηλής τροχιάς: περίπου 965 έως 1.770 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης. Η NASA σημειώνει ότι τα σκάφη, καθένα περίπου στο μέγεθος ενός μεγάλου ψυγείου, θα ήταν εξαιρετικά αμυδρά για επίγεια παρατήρηση και θα απαιτούσαν τηλεσκόπιο.
Γιατί η διαδρομή ξεκίνησε διαφορετικά
Η ESCAPADE εκτοξεύτηκε τον Νοέμβριο του 2025, σε περίοδο κατά την οποία η Γη και ο Άρης βρίσκονταν σε αντίθετες πλευρές του Ήλιου. Αντί για μια άμεση πορεία, τα δύο σκάφη κινήθηκαν αρχικά σε μια μεγάλη, καμπύλη τροχιά γύρω από την περιοχή L2 του συστήματος Ήλιου–Γης. Έπειτα επέστρεψαν προς τη Γη, ώστε να αξιοποιήσουν τη βαρυτική της υποβοήθηση όταν οι δύο πλανήτες θα βρίσκονταν σε ευνοϊκότερη γεωμετρία.
Η επιλογή αυτή σχεδιάστηκε για να επιτρέψει την αποστολή προς τον Άρη χωρίς να απαιτηθεί η πιο συνηθισμένη απευθείας αναχώρηση σε στενό χρονικό παράθυρο. Οι πλανητικές ευθυγραμμίσεις που διευκολύνουν οικονομικότερες διαδρομές προς τον Άρη εμφανίζονται περίπου κάθε 26 μήνες. Η NASA αναφέρει ότι η ασυνήθιστη πορεία έδωσε παράλληλα στην ESCAPADE την ευκαιρία να μελετήσει μια απομακρυσμένη περιοχή της μαγνητόσφαιρας της Γης, τη μαγνητική ουρά, όπου το ηλιακό ρεύμα παραμορφώνει το μαγνητικό πεδίο.
Τι θα μελετήσει στον Άρη
Μετά τα περάσματα, τα δύο σκάφη θα ταξιδεύουν περίπου δέκα μήνες μέχρι τον Άρη. Η άφιξη αναμένεται στις 7 και 9 Σεπτεμβρίου 2027 αντίστοιχα. Εκεί η αποστολή θα γίνει η πρώτη πολυδιαστημική αποστολή που θα πετάξει σε σχηματισμό γύρω από τον πλανήτη, με τα δύο σκάφη να πραγματοποιούν συντονισμένες μετρήσεις από διαφορετικές θέσεις.
Στόχος είναι να εξεταστεί πώς ο ηλιακός άνεμος, ένα συνεχές ρεύμα φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο, αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του Άρη. Η αλληλεπίδραση αυτή συνδέεται με την απώλεια ατμόσφαιρας προς το διάστημα και μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς ο σημερινός ψυχρός και αραιός πλανήτης διαμορφώθηκε από ένα παλαιότερο περιβάλλον που ήταν διαφορετικό.
Το επόμενο στάδιο
Η επιτυχία της πυροδότησης δεν ολοκληρώνει τη δουλειά της ομάδας. Τις επόμενες ημέρες οι μηχανικοί θα υπολογίσουν πόσο ακριβώς ευθυγραμμίστηκε κάθε σκάφος με τον στόχο του. Στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθούν διορθωτικοί ελιγμοί κατά τη δεκάμηνη πορεία, ώστε τα δύο διαστημόπλοια να φτάσουν στις σωστές τροχιές γύρω από τον Άρη.
Το αποτέλεσμα θα δείξει επίσης πόσο ακριβής μπορεί να γίνει ένας τέτοιος ελιγμός σε μια αποστολή με δύο ξεχωριστά σκάφη. Η παραμικρή απόκλιση στην ταχύτητα ή στη γωνία εξόδου μεταφράζεται σε μεγάλη διαφορά μετά από εκατομμύρια χιλιόμετρα, γι’ αυτό η πλοήγηση θα παραμείνει βασικό μέρος της αποστολής μέχρι την άφιξη.
