Η ενταξιακή πορεία Μαυροβουνίου έκανε νέο βήμα, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και η χώρα έκλεισαν προσωρινά δύο ακόμη κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, σε διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 6 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες. Η εξέλιξη αφορά το κεφάλαιο 1 για την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και το κεφάλαιο 12 για την ασφάλεια των τροφίμων, την κτηνιατρική και τη φυτοϋγειονομική πολιτική. Με την απόφαση, η χώρα έχει πλέον κλείσει προσωρινά 23 από τα 33 κεφάλαια του κοινοτικού κεκτημένου.
Η ενταξιακή πορεία Μαυροβουνίου περνά έτσι σε νέο στάδιο, χωρίς η προσωρινή ολοκλήρωση να σημαίνει ακόμη ένταξη στην Ένωση.
Τι συμφωνήθηκε στις Βρυξέλλες
Το κεφάλαιο 1 αφορά τους κανόνες που επιτρέπουν την κυκλοφορία προϊόντων στην ενιαία αγορά χωρίς αδικαιολόγητους τεχνικούς ή διοικητικούς φραγμούς. Για να κλείσει προσωρινά, η υποψήφια χώρα πρέπει να έχει προσαρμόσει τη νομοθεσία και τους θεσμούς της στους ευρωπαϊκούς κανόνες και να μπορεί να τους εφαρμόζει στην πράξη. Η εναρμόνιση μπορεί να μειώσει τα εμπόδια για τις επιχειρήσεις και να κάνει πιο προβλέψιμες τις εμπορικές συναλλαγές.
Το κεφάλαιο 12 συνδέεται με την προστασία της δημόσιας υγείας και την εμπιστοσύνη στην αλυσίδα τροφίμων. Περιλαμβάνει ελέγχους για τρόφιμα, ζωοτροφές, ζωική υγεία, κτηνιατρικά μέτρα και φυτοϋγειονομικές απαιτήσεις. Η ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επηρεάζει παραγωγούς, εισαγωγείς και δημόσιες υπηρεσίες, αλλά και τη δυνατότητα ασφαλούς εμπορίου με τα κράτη-μέλη.
Ένα υψηλό ποσοστό προόδου, αλλά όχι το τέλος
Το Μαυροβούνιο ξεκίνησε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις στις 29 Ιουνίου 2012 και έχει ανοίξει και τα 33 κεφάλαια που εξετάζονται. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι, μετά τη νέα συμφωνία, 23 έχουν κλείσει προσωρινά. Απομένουν δέκα κεφάλαια, ενώ η διαδικασία παραμένει συνδεδεμένη με την εκπλήρωση όλων των απαιτήσεων και με την τελική πολιτική απόφαση των κρατών-μελών.
Ο όρος «προσωρινά» είναι κρίσιμος. Τα κεφάλαια θεωρούνται κλειστά μόνο για το στάδιο των διαπραγματεύσεων, χωρίς να δημιουργείται οριστική νομική δέσμευση πριν ολοκληρωθεί ολόκληρη η διαδικασία προσχώρησης. Η Ένωση μπορεί να επανεξετάσει την πρόοδο, εάν διαπιστωθεί ότι οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ή ότι υπάρχουν οπισθοχωρήσεις σε άλλους τομείς.
Η σύνδεση με το κράτος δικαίου
Η ενταξιακή διαδικασία δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των κεφαλαίων. Τα κεφάλαια 23 και 24, που αφορούν τη δικαιοσύνη, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ασφάλεια, λειτουργούν ως βασικός δείκτης αξιοπιστίας της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Η πρόοδος σε αυτά επηρεάζει το συνολικό κλίμα των διαπραγματεύσεων και το κατά πόσο οι τεχνικές προσαρμογές μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.
Για το Μαυροβούνιο, η εναρμόνιση στους κανόνες της ενιαίας αγοράς μπορεί να προσφέρει πιο σταθερό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις και να ενισχύσει την πρόσβαση των προϊόντων του σε μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων καταναλωτών. Παράλληλα, απαιτεί επενδύσεις σε εργαστήρια, ελεγκτικούς μηχανισμούς και δημόσιες υπηρεσίες, ώστε η συμμόρφωση να μην περιορίζεται στην αλλαγή νόμων.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο στάδιο είναι η συνέχιση των τεχνικών και πολιτικών αξιολογήσεων για τα κεφάλαια που απομένουν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, ενώ τα κράτη-μέλη αποφασίζουν συλλογικά για τα επόμενα βήματα. Η ταχύτητα θα εξαρτηθεί από την ποιότητα της εφαρμογής, ιδιαίτερα στους τομείς του κράτους δικαίου και της διοικητικής ικανότητας.
Η εξέλιξη της 6ης Νοεμβρίου δείχνει ότι η διαπραγμάτευση προχωρά, αλλά δεν προεξοφλεί ημερομηνία ένταξης. Για την ΕΕ, κάθε προσωρινό κλείσιμο κεφαλαίου είναι ταυτόχρονα αναγνώριση συγκεκριμένης προόδου και υπενθύμιση ότι η τελική αξιολόγηση αφορά το σύνολο των κανόνων και την καθημερινή τους εφαρμογή.
