Η COP31 αναμένεται να ανοίξει σήμερα, 9 Νοεμβρίου, στην Αττάλεια της Τουρκίας, με το ερώτημα πώς οι κλιματικές δεσμεύσεις θα μετατραπούν σε χρηματοδοτούμενες δράσεις να βρίσκεται στο επίκεντρο. Η διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα είναι προγραμματισμένη έως τις 20 Νοεμβρίου 2026 και, σύμφωνα με το UN News, αναμένεται να συγκεντρώσει εκπροσώπους περισσότερων από 190 χωρών. Η χρηματοδότηση, η προσαρμογή και η μείωση των εκπομπών αποτελούν βασικά πεδία διαπραγμάτευσης.
Μια διάσκεψη με έμφαση στην εφαρμογή
Οι ετήσιες διασκέψεις COP συγκεντρώνουν τα μέρη της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Είναι ο χώρος όπου οι κυβερνήσεις εξετάζουν την πρόοδο και διαπραγματεύονται κοινές απαντήσεις σε ένα πρόβλημα που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψε το 2015 η Συμφωνία του Παρισιού, με στόχο η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας να διατηρηθεί πολύ κάτω από τους 2°C και να καταβληθούν προσπάθειες για περιορισμό της στον 1,5°C.
Στη φετινή διοργάνωση, η Τουρκία έχει τον ρόλο της οικοδέσποινας και της προεδρίας, ενώ η Αυστραλία αναλαμβάνει την ηγεσία των διαπραγματεύσεων, σε στενή συνεργασία με τις νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού. Όπως αναφέρει το UN News, η τουρκική πλευρά προωθεί πρωτοβουλίες για την καθαρή ενέργεια, την επισιτιστική ασφάλεια, τις ανθεκτικές πόλεις, τη βιομηχανία, τους ωκεανούς και τη μείωση των αποβλήτων.
Το δύσκολο ζήτημα της χρηματοδότησης
Η διαθεσιμότητα τεχνολογιών δεν συνεπάγεται ότι όλες οι χώρες μπορούν να τις αξιοποιήσουν με τους ίδιους όρους. Στην ενημέρωση του ΟΗΕ ενόψει της συνόδου, ο ειδικός σύμβουλος του γενικού γραμματέα για την κλιματική δράση και τη δίκαιη μετάβαση, Σέλγουιν Χαρτ, αναδεικνύει το κόστος κεφαλαίου ως βασικό εμπόδιο. Η χρηματοδότηση ενός έργου ανανεώσιμης ενέργειας μπορεί να είναι σημαντικά ακριβότερη σε μια αναπτυσσόμενη οικονομία, ακόμη και όταν χρησιμοποιείται η ίδια τεχνολογία.
Έτσι, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το ύψος των χρημάτων που ανακοινώνονται. Αφορά επίσης ποιος τα παρέχει, ποιος έχει πρόσβαση και αν η στήριξη επιβαρύνει περαιτέρω χώρες με ήδη υψηλό χρέος. Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν από τις πλουσιότερες να εκπληρώσουν τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις τους, ενώ παραμένουν διαφωνίες για τον καταμερισμό ευθυνών και την κατεύθυνση των διεθνών χρηματοδοτικών ροών.
Προσαρμογή και δίκαιη μετάβαση
Η μείωση των εκπομπών είναι μία πλευρά της διαπραγμάτευσης. Η άλλη είναι η προστασία των κοινωνιών από τις επιπτώσεις που ήδη αντιμετωπίζουν. Η προσαρμογή περιλαμβάνει, για παράδειγμα, πιο ανθεκτικές κατοικίες, αξιόπιστη ύδρευση και καλλιέργειες που αντέχουν στην ξηρασία, όπως εξηγεί ο ΟΗΕ στην ενημέρωσή του για την κλιματική χρηματοδότηση.
Στην Αττάλεια, οι διαπραγματευτές θα συνεχίσουν τη συζήτηση για το πώς μετριέται η πρόοδος στην προσαρμογή, με τις αναπτυσσόμενες χώρες να διεκδικούν περισσότερη οικονομική στήριξη. Παράλληλα, σύμφωνα με το UN News, μένει να καθοριστεί πώς θα λειτουργήσει ο μηχανισμός δίκαιης μετάβασης που συμφωνήθηκε την προηγούμενη χρονιά. Το ζητούμενο είναι η αλλαγή προς καθαρότερες οικονομίες να συνοδεύεται από στήριξη και όχι να αφήνει τις πιο εκτεθειμένες κοινότητες χωρίς διέξοδο.
Τι σημαίνει ο νέος παγκόσμιος απολογισμός
Η COP31 θα εγκαινιάσει επίσης τον δεύτερο παγκόσμιο απολογισμό, τη θεσμική διαδικασία της Συμφωνίας του Παρισιού που αξιολογεί τη συλλογική πρόοδο προς τους μακροπρόθεσμους στόχους της. Η έναρξή του δεν ισοδυναμεί με άμεση ολοκλήρωση της αξιολόγησης ούτε με αυτόματη συμφωνία για νέα μέτρα. Ανοίγει έναν νέο κύκλο εξέτασης του τι έχει επιτευχθεί και πού παραμένουν κενά.
Στην πράξη, αυτό συνδέεται με τα εθνικά σχέδια κλιματικής δράσης, γνωστά ως NDCs. Κάθε χώρα περιγράφει μέσα από αυτά πώς σχεδιάζει να μειώσει τις εκπομπές και να προσαρμοστεί στις κλιματικές επιπτώσεις. Η Συμφωνία του Παρισιού προβλέπει την επικαιροποίησή τους ανά πενταετία, με αυξανόμενη φιλοδοξία και συνεκτίμηση των δυνατοτήτων κάθε κράτους.
Πώς θα κριθεί το αποτέλεσμα
Η τελική συμφωνία θα είναι σημαντική, αλλά δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Ο Χαρτ διακρίνει, στην ενημέρωση του UN News, τρία επίπεδα αποτελεσμάτων: τις διαπραγματευμένες αποφάσεις, τις πρακτικές συνεργασίες κυβερνήσεων και άλλων φορέων και τις εθνικές δεσμεύσεις που ανακοινώνονται στη διάσκεψη. Για τον αναγνώστη, η ουσιαστική διάκριση είναι ανάμεσα σε μια εξαγγελία και σε μια δράση με χρηματοδότηση, σαφείς υπευθύνους και δυνατότητα παρακολούθησης.
Οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε αποτέλεσμα. Το στοίχημα των επόμενων ημερών είναι αν μπορούν να περιορίσουν τα εμπόδια που χωρίζουν τις διαθέσιμες λύσεις από τις χώρες και τις κοινότητες που τις χρειάζονται.
