Ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 9 δισ. ευρώ για την περίοδο 2027–2036 παρουσίασε ο ΑΔΜΗΕ, ανοίγοντας τον ορίζοντα για μια νέα φάση έργων στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το επενδυτικό πρόγραμμα ΑΔΜΗΕ περιλαμβάνει νέες εγχώριες και διεθνείς διασυνδέσεις, με στόχο να αυξηθεί η δυνατότητα μεταφοράς ρεύματος και να αξιοποιηθεί αποτελεσματικότερα η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Οι βασικοί άξονες του σχεδιασμού
Η σχετική αναφορά έγινε από τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του Διαχειριστή, Μάνο Μανουσάκη, στο πλαίσιο της ετήσιας συνέλευσης της διεθνούς ένωσης μεγάλων διαχειριστών ηλεκτρικών συστημάτων GO15 στην Ουάσιγκτον. Ο ΑΔΜΗΕ εντάσσει το πρόγραμμα σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης των δικτύων, καθώς η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ αυξάνει τις ανάγκες για ευελιξία, εφεδρείες και μεταφορά ενέργειας από τις περιοχές παραγωγής προς τα κέντρα κατανάλωσης.
Οι εγχώριες διασυνδέσεις αφορούν τη σταδιακή αναβάθμιση και επέκταση του συστήματος μεταφοράς στην ηπειρωτική χώρα και τα νησιά. Οι διεθνείς διασυνδέσεις μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες εισαγωγών και εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και να ενισχύσουν την ασφάλεια εφοδιασμού σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή περιορισμένης παραγωγής. Το τελικό αποτύπωμα κάθε έργου θα εξαρτηθεί από τις αδειοδοτήσεις, τη χρηματοδότηση και τον συντονισμό με τους γειτονικούς διαχειριστές.
Η επιλογή των έργων θα επηρεάσει και τη λειτουργία της αγοράς. Περισσότερη χωρητικότητα στο δίκτυο μπορεί να περιορίσει τα σημεία συμφόρησης, να μειώσει τις περικοπές πράσινης παραγωγής και να επιτρέψει μεγαλύτερη συμμετοχή μονάδων με χαμηλότερο λειτουργικό κόστος. Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα χαμηλότερους λογαριασμούς, καθώς οι τελικές τιμές επηρεάζονται επίσης από τα καύσιμα, τους φόρους, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και την ευρωπαϊκή αγορά.
Η χρηματοδότηση και η αύξηση κεφαλαίου
Ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ συνέδεσε την υλοποίηση του σχεδιασμού με την πρόσφατη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Διαχειριστή, για τα 249 εκατ. ευρώ που προσφέρθηκαν σε επενδυτές πέραν των δύο στρατηγικών μετόχων, η ζήτηση ξεπέρασε τα 3 δισ. ευρώ. Το στοιχείο αυτό δείχνει το ενδιαφέρον της αγοράς για υποδομές μεταφοράς, δεν αποτελεί όμως από μόνο του εγγύηση ότι όλα τα έργα του δεκαετούς ορίζοντα έχουν ήδη οριστικοποιηθεί.
Για να μετατραπεί το συνολικό ποσό σε λειτουργικά έργα, χρειάζονται διαδοχικά στάδια: τεχνικός σχεδιασμός, περιβαλλοντικές και άλλες εγκρίσεις, εξασφάλιση πόρων και κατασκευαστική υλοποίηση. Παράλληλα, οι διασυνδέσεις πρέπει να εντάσσονται στον ευρωπαϊκό και περιφερειακό σχεδιασμό, ώστε να είναι συμβατές με τους κανόνες της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τις απαιτήσεις των αντίστοιχων συστημάτων. Η πρόοδος θα κρίνεται επομένως όχι μόνο από τις ανακοινώσεις χρηματοδότησης, αλλά και από συγκεκριμένα ορόσημα και χρονοδιαγράμματα.
ΑΠΕ, νησιά και ανθεκτικότητα
Ο ΑΔΜΗΕ έχει αποκτήσει τεχνογνωσία από υποβρύχιες νησιωτικές διασυνδέσεις και έργα μεταφοράς με τεχνολογία συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC). Η εμπειρία αυτή είναι κρίσιμη για ένα σύστημα όπου η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά μεταβάλλεται ανάλογα με τον καιρό, ενώ η κατανάλωση παραμένει υψηλή σε συγκεκριμένες ώρες.
Η διασύνδεση των νησιών μειώνει την εξάρτηση από τοπικές μονάδες που λειτουργούν με καύσιμα και δημιουργεί προϋποθέσεις για περισσότερα έργα ΑΠΕ. Η καλύτερη σύνδεση με την ηπειρωτική χώρα επιτρέπει επίσης να μοιράζεται το σύστημα τα διαθέσιμα αποθέματα και να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα αιχμές ζήτησης. Η αξία αυτών των υποδομών γίνεται πιο εμφανής σε περιόδους καύσωνα, ψύχους ή χαμηλής παραγωγής από αιολικά.
Η πρόκληση δεν είναι μόνο η προσθήκη γραμμών και υποσταθμών. Ο Διαχειριστής αναφέρεται στην ανάγκη κυβερνοασφάλειας και ανθεκτικότητας απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, τεχνικές βλάβες και νέες μορφές λειτουργικού κινδύνου. Η διεθνής συνεργασία μέσω της GO15 μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία και κοινές πρακτικές, ενώ η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως κόμβος μεταφοράς ενέργειας στην περιοχή.
