Οι φορητές συσκευές υγείας, από τα απλά wristbands έως τα έξυπνα ρολόγια, μπορεί να αποκτήσουν ρόλο στα επίσημα συστήματα παρακολούθησης της φυσικής δραστηριότητας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε στις 8 Νοεμβρίου σχέδιο προδιαγραφών για συσκευές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται σε εθνικές και υποεθνικές έρευνες, ζητώντας σχόλια από κυβερνήσεις, ερευνητές, εταιρείες και φορείς δημόσιας υγείας.
Από τα προσωπικά δεδομένα στη δημόσια υγεία
Η πρόταση δεν αφορά μια νέα εφαρμογή ευεξίας ούτε ένα ενιαίο μοντέλο ρολογιού για τους καταναλωτές. Το σχέδιο «target product profile» του ΠΟΥ περιγράφει τις ελάχιστες και τις πρόσθετες τεχνικές απαιτήσεις μιας συσκευής που θα είναι κατάλληλη για έρευνες πληθυσμού. Στο επίκεντρο βρίσκονται η μέτρηση της φυσικής δραστηριότητας και του χρόνου καθιστικής συμπεριφοράς με τρόπο συγκρίσιμο σε διαφορετικές χώρες και συνθήκες.
Παράλληλα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά, ο οργανισμός εξετάζει ζητήματα πρόσβασης στα δεδομένα, εφαρμογής των συστημάτων και λειτουργικής ανάπτυξης. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή μια συσκευή μπορεί να καταγράφει μεγάλο όγκο πληροφοριών, αλλά τα δεδομένα να μην είναι εύκολα συγκρίσιμα ή αξιοποιήσιμα από τις υπηρεσίες υγείας. Ο ΠΟΥ θέλει το τελικό πλαίσιο να μπορεί να εφαρμοστεί και σε χώρες με περιορισμένους πόρους ή χαμηλότερη τεχνική δυνατότητα.
Γιατί χρειάζονται καλύτερες μετρήσεις
Η ανάγκη γίνεται πιο σαφής από τα στοιχεία που έδωσε ο ΠΟΥ στις 4 Νοεμβρίου για τους εφήβους. Περίπου ένας στους τέσσερις, δηλαδή σχεδόν 240 εκατομμύρια νέοι ηλικίας 11 έως 17 ετών, δήλωσε ότι την προηγούμενη εβδομάδα δεν είχε ούτε μία ημέρα με τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας. Κατά μέσο όρο, οι έφηβοι ανέφεραν δραστηριότητα μόλις 2,7 ημέρες την εβδομάδα, ενώ μόνο το 14% ήταν δραστήριο και τις επτά ημέρες.
Τα στοιχεία προέρχονται από 389 πληθυσμιακές έρευνες σε 140 χώρες και περιοχές και αφορούν περισσότερους από 3,2 εκατομμύρια εφήβους. Οι διαφορές ανάμεσα στα φύλα παραμένουν έντονες: το 28% των κοριτσιών ανέφερε μηδενικές ημέρες δραστηριότητας, έναντι 22% των αγοριών. Μόνο το 11% των κοριτσιών δήλωσε δραστήριο κάθε ημέρα, έναντι 17% των αγοριών.
Η διαβούλευση και οι ανοιχτές προκλήσεις
Ο ΠΟΥ ζητά σχόλια για το αν το σχέδιο είναι τεχνικά sound, εφαρμόσιμο και χρήσιμο σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Ειδικότερα, καλεί τους ενδιαφερόμενους να αξιολογήσουν τις ελάχιστες και τις ενισχυμένες προδιαγραφές, τις δυσκολίες υιοθέτησης των συσκευών και τις ανάγκες για μελλοντική τεχνική και αναλυτική υποστήριξη.
Η χρήση wearables σε πληθυσμιακή κλίμακα, ωστόσο, απαιτεί προσοχή. Η προστασία της ιδιωτικότητας, η συναίνεση, η ασφάλεια των δεδομένων και η ισότιμη συμμετοχή ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση σε έξυπνες συσκευές είναι ζητήματα που δεν λύνονται μόνο με καλύτερους αισθητήρες. Εξίσου σημαντικό είναι να μην ερμηνεύονται οι μετρήσεις ως ατομική «βαθμολογία υγείας» ή ως υποκατάστατο της ιατρικής αξιολόγησης.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος οι αλγόριθμοι να αποδίδουν διαφορετικά σε διαφορετικούς πληθυσμούς ή να αγνοούν δραστηριότητες που δεν καταγράφονται εύκολα από τον καρπό. Για τον λόγο αυτό, οι φορητές συσκευές υγείας θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εργαλείο επιτήρησης και έρευνας, σε συνδυασμό με ερωτηματολόγια, τοπικά δεδομένα και επιστημονική αξιολόγηση. Η συγκρισιμότητα δεν σημαίνει ότι όλες οι κοινότητες έχουν τις ίδιες υποδομές, συνήθειες ή ευκαιρίες κίνησης.
Η διαβούλευση έχει, επομένως, και κοινωνική διάσταση. Οι ειδικοί καλούνται να εξετάσουν αν οι προτεινόμενες απαιτήσεις μπορούν να υλοποιηθούν σε σχολεία, αγροτικές περιοχές και χώρες όπου η σύνδεση στο διαδίκτυο ή η πρόσβαση σε τεχνική υποστήριξη είναι περιορισμένη. Ένα σύστημα δημόσιας υγείας δεν θα είναι πραγματικά χρήσιμο αν μετρά καλύτερα μόνο όσους έχουν ήδη περισσότερες δυνατότητες.
Οι απαντήσεις στη διαβούλευση θα χρησιμοποιηθούν για την αναθεώρηση και οριστικοποίηση του πλαισίου, καθώς και για να καθοριστούν οδηγίες εφαρμογής, εργαλεία και τεχνική βοήθεια. Η προθεσμία λήγει στις 6 Δεκεμβρίου 2026, στις 12:00 UTC.
