Η ευρωπαϊκή αποστολή Hera έφτασε στο σύστημα των αστεροειδών Δίδυμος και Δίμορφος και ξεκίνησε την πρώτη φάση επιστημονικής χαρτογράφησης. Το σκάφος της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) κινείται σε απόσταση περίπου 25–30 χιλιομέτρων από το ζεύγος, με στόχο να καταγράψει από κοντά τις αλλαγές που προκάλεσε η ελεγχόμενη πρόσκρουση του NASA DART το 2022.
Μια αποστολή σε περιβάλλον σχεδόν μηδενικής βαρύτητας
Η Hera δεν ακολουθεί μια συνηθισμένη κυκλική τροχιά. Η βαρύτητα του Διδύμου είναι περίπου 40.000 φορές ασθενέστερη από της Γης, ενώ εκείνη του μικρότερου Δίμορφου περίπου 200.000 φορές ασθενέστερη. Για αυτό το σκάφος κινείται με ταχύτητα περίπου 12 εκατοστών το δευτερόλεπτο και χαράζει σχεδόν ευθύγραμμες, «ορθογώνιες» διαδρομές γύρω από το κοινό κέντρο βάρους των δύο σωμάτων.
Η ESA εξηγεί ότι κάθε κύκλος περιλαμβάνει τρεις ημέρες κίνησης και τέσσερις ημέρες απομάκρυνσης, πριν από μια διορθωτική ώθηση 90 μοιρών. Η διάταξη αυτή θεωρείται ασφαλέστερη: αν αποτύχει ένας ελιγμός, το σκάφος απομακρύνεται αντί να κινδυνεύσει να συγκρουστεί με κάποιον από τους δύο αστεροειδείς.
Τι έδειξε η πρώτη εικόνα
Σε εικόνα που δημοσίευσε η ESA στις 12 Νοεμβρίου, ο Δίδυμος εμφανίζεται με μεγάλους ογκόλιθους, πιο ομαλές περιοχές και μια έντονη ισημερινή ράχη. Η ράχη μπορεί να συνδέεται με την ταχύτατη περιστροφή του, καθώς ο αστεροειδής ολοκληρώνει μία περιστροφή σε περίπου 2,2 ώρες και βρίσκεται κοντά στο όριο όπου θα μπορούσε να διαλυθεί.
Ο Δίμορφος, που κινείται λίγο περισσότερο από ένα χιλιόμετρο μακριά από τον μεγαλύτερο σύντροφό του, παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένος πίσω από τον Δίδυμο. Η ESA αναφέρει ότι λεπτομερέστερες εικόνες και των δύο σωμάτων έχουν προγραμματιστεί για τις 25 Νοεμβρίου.
Η σύνδεση με το πείραμα DART
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, το σκάφος DART της NASA προσέκρουσε στον Δίμορφο με ταχύτητα 6,1 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Η σύγκρουση επιβράδυνε την περιφορά του γύρω από τον Δίδυμο κατά περίπου 33 λεπτά και εκτόξευσε νέφος υλικού σε μήκος περίπου 10.000 χιλιομέτρων. Ήταν η πρώτη μετρήσιμη ανθρώπινη αλλαγή σε αντικείμενο του Ηλιακού Συστήματος.
Ωστόσο, το πείραμα άφησε κρίσιμα ερωτήματα. Δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστό αν ο Δίμορφος δημιούργησε κρατήρα, αν αναδιαμορφώθηκε συνολικά ή ποια είναι ακριβώς η μάζα και η εσωτερική του δομή. Τα μοντέλα είχαν προβλέψει διαφορετικές αντιδράσεις, ενώ η μεταβολή της τροχιάς ήταν μεγαλύτερη από ό,τι ανέμεναν αρκετές προσομοιώσεις.
Από την παρατήρηση στην πλανητική άμυνα
Η Hera θα εξετάσει τον «κρατήρα» της πρόσκρουσης, τη σύσταση της επιφάνειας και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η μάζα του Δίμορφου. Αργότερα, δύο μικροί CubeSats θα αναλάβουν ακόμη πιο κοντινές παρατηρήσεις και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της αποστολής, θα προχωρήσουν σε προσπάθεια προσεδάφισης.
Ο στόχος δεν είναι μόνο να περιγραφεί ένα μακρινό ζεύγος βράχων. Η αποστολή πρέπει να δείξει αν η κινητική πρόσκρουση μπορεί να γίνει τεχνική με προβλέψιμο αποτέλεσμα, σε περίπτωση που ένας επικίνδυνος αστεροειδής απειλήσει τη Γη. Για να είναι χρήσιμη μια τέτοια μέθοδος, οι επιστήμονες χρειάζονται αξιόπιστες μετρήσεις για το μέγεθος του στόχου, την πυκνότητα, την εσωτερική συνοχή και την ποσότητα υλικού που εκτοξεύεται.
Η επόμενη φάση θα φέρει τη Hera πιο κοντά, περίπου στα 20 χιλιόμετρα, σε πιο σύνθετες τροχιές γύρω από το σύστημα. Η αποστολή ελέγχεται από το κέντρο ESOC της ESA στη Γερμανία, με επικοινωνία μέσω επίγειων κεραιών σε Αργεντινή, Ισπανία και Αυστραλία. Το σήμα διανύει περίπου 196,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα μέχρι το σκάφος, γεγονός που κάνει κάθε ελιγμό άσκηση ακριβούς πλοήγησης.
