Η NASA περνά από τον σχεδιασμό στην πρακτική προετοιμασία μιας σταθερής παρουσίας στη Σελήνη. Σε ανακοίνωση της 7ης Νοεμβρίου, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία παρουσίασε νέα συμβόλαια και αποστολές για τη μελλοντική Moon Base, με κεντρικό στοιχείο το πυρηνοκίνητο ρόβερ PROMISE στον νότιο πόλο του φυσικού δορυφόρου της Γης.
Ένα ρόβερ για το πιο δύσκολο περιβάλλον
Το PROMISE είναι ακρωνύμιο του Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration. Πρόκειται για εξακίνητο όχημα που θα μεταφέρει επιστημονικά όργανα και τεχνολογικές επιδείξεις σε μια περιοχή όπου οι μεγάλες σκιές και οι ακραίες θερμοκρασίες δυσκολεύουν κάθε επιχείρηση. Η χρήση ραδιοϊσοτοπικής θερμοηλεκτρικής γεννήτριας θα επιτρέπει λειτουργία κατά τη διάρκεια της μεγάλης σεληνιακής νύχτας και μέσα σε μόνιμα σκιασμένους κρατήρες.
Το Jet Propulsion Laboratory της NASA θα διαχειριστεί την αποστολή και θα κατασκευάσει το όχημα αξιοποιώντας εφεδρικά εξαρτήματα πτήσης και δοκιμαστικό υλικό από τα ρόβερ Curiosity και Perseverance. Η επιλογή αυτή δεν σημαίνει ότι το PROMISE είναι απλώς ένα Mars rover σε νέο προορισμό: οι μηχανικοί πρέπει να προσαρμόσουν το υλικό στη χαμηλή βαρύτητα, στη σεληνιακή σκόνη και στις ιδιαίτερες θερμικές συνθήκες του νότιου πόλου.
Τι θα μετρήσει στη Σελήνη
Η βασική επιστημονική ερώτηση αφορά τους πτητικούς πόρους, κυρίως το νερό που μπορεί να βρίσκεται παγιδευμένο ως πάγος στο υπέδαφος. Το PROMISE θα χρησιμοποιήσει το τρυπάνι TRIDENT για να εξάγει σεληνιακό ρεγόλιθο από βάθος έως 3,3 πόδια, δηλαδή περίπου ένα μέτρο. Φασματόμετρα θα αναλύουν τη χημική σύσταση των δειγμάτων, ενώ αισθητήρες θερμοκρασίας και ακτινοβολίας θα καταγράφουν τις συνθήκες που θα αντιμετωπίσουν μελλοντικοί εξερευνητές.
Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται επίσης σύστημα ανίχνευσης νετρονίων για τον εντοπισμό υδρογόνου, υπέρυθρο όργανο για τον χαρακτηρισμό πάγου και ορυκτών, καθώς και κάμερες που θα δημιουργούν τρισδιάστατους χάρτες της διαδρομής. Η NASA θέλει παράλληλα να δοκιμάσει ακτινοανθεκτικό υπολογιστικό σύστημα και αυτόνομη πλοήγηση, ώστε το ρόβερ να μπορεί να κινείται με λιγότερες οδηγίες από τη Γη σε δύσβατο και σκοτεινό έδαφος.
Μέρος ενός μεγαλύτερου δικτύου
Η ανακοίνωση δεν αφορά μόνο ένα όχημα. Η NASA επέλεξε οκτώ εταιρείες για το επόμενο πλαίσιο εμπορικών σεληνιακών παραδόσεων CLPS 2, με ανώτατη συνολική αξία 10 δισ. δολαρίων σε ορίζοντα δέκα ετών. Παράλληλα, ανέθεσε έξι αποστολές για εκτοξεύσεις και μεταφορές σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, συνολικής αξίας περίπου 1,3 δισ. δολαρίων.
Για την παράδοση του PROMISE στον νότιο πόλο, η NASA ανέθεσε στη Blue Origin βασικό συμβόλαιο 94 εκατ. δολαρίων, με προαιρετική περίοδο 140 εκατ. δολαρίων, χρησιμοποιώντας τον σεληνιακό προσεδαφιστή Mark 1. Στο ίδιο πακέτο σχεδιασμού εντάσσονται συστήματα ενέργειας και επικοινωνιών, καθώς και μικρότερες ρομποτικές αποστολές που θα χαρτογραφήσουν περιοχές πριν από την άφιξη αστροναυτών.
Η εκτόξευση του PROMISE στοχεύεται για τα τέλη του 2028, με κύρια επιχειρησιακή διάρκεια 18 μηνών. Το χρονοδιάγραμμα είναι στόχος και όχι εγγύηση, καθώς απαιτείται να ολοκληρωθούν η κατασκευή, οι δοκιμές και η πιστοποίηση του οχήματος και του προσεδαφιστή.
Η αναζήτηση πάγου δεν ισοδυναμεί από μόνη της με άμεση παραγωγή νερού ή καυσίμου. Η αποστολή θα δώσει πρώτα μετρήσεις για την κατανομή, τη σύσταση και τη μηχανική συμπεριφορά του υλικού. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη: μια μελλοντική βάση θα χρειαστεί να γνωρίζει όχι μόνο αν υπάρχει πάγος, αλλά και αν μπορεί να προσεγγιστεί, να εξαχθεί και να αξιοποιηθεί με αποδεκτό κόστος και κίνδυνο. Το PROMISE λειτουργεί έτσι ως επιστημονικό εργαστήριο και ως δοκιμή των ρομποτικών διαδικασιών που θα προηγηθούν της ανθρώπινης παρουσίας.
