Η Ουκρανία μπαίνει στον χειμώνα με τις επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές να εντείνονται και τον ΟΗΕ να προειδοποιεί για αυξανόμενο κόστος στους αμάχους. Στην ενημέρωση της 9ης Νοεμβρίου προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, η διευθύντρια της αρμόδιας διεύθυνσης του ΟΗΕ Καγιόκο Γκοτόχ συνέδεσε τις διακοπές ηλεκτροδότησης με προβλήματα στην ύδρευση και τις μεταφορές, ενώ ανέδειξε και τις επιπτώσεις της ανασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα για την παγκόσμια διακίνηση τροφίμων.
Η ενέργεια ως πολλαπλασιαστής της ανθρωπιστικής κρίσης
Η βασική ανησυχία δεν αφορά μόνο το αν ένα σπίτι θα έχει φως. Όταν χτυπιούνται σταθμοί παραγωγής, υποσταθμοί και δίκτυα διανομής, οι συνέπειες μεταφέρονται γρήγορα σε υπηρεσίες που εξαρτώνται από σταθερή ηλεκτροδότηση. Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου άφησαν εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά χωρίς ρεύμα, σε ορισμένες περιπτώσεις για ημέρες, σε περιοχές όπως το Κίεβο, το Ντνιπροπετρόβσκ, η Ζαπορίζια και το Χάρκοβο.
Οι διακοπές επηρέασαν επίσης την παροχή νερού και τις δημόσιες συγκοινωνίες, ιδιαίτερα στις περιοχές του Κιέβου και του Ντνιπροπετρόβσκ. Σε νέο κύκλο επιθέσεων το περασμένο Σαββατοκύριακο, περίπου 600.000 άνθρωποι φέρεται να έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα στην ανατολική περιοχή του Ντνιπροπετρόβσκ. Καθώς οι θερμοκρασίες υποχωρούν, μια βλάβη που θα ήταν διαχειρίσιμη σε άλλη εποχή μπορεί να μετατραπεί σε άμεσο κίνδυνο για ηλικιωμένους, ασθενείς και οικογένειες που έχουν ήδη εκτοπιστεί.
Απώλειες αμάχων και πλήγματα σε δομές προστασίας
Η ενεργειακή πίεση προστίθεται σε μια ευρύτερη επιδείνωση της ασφάλειας. Η Γκοτόχ δήλωσε ότι τον Σεπτέμβριο σκοτώθηκαν τουλάχιστον 328 άμαχοι και τραυματίστηκαν 2.105, αριθμός 85% υψηλότερος από τον αντίστοιχο του Σεπτεμβρίου του προηγούμενου έτους. Προκαταρκτικά στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι ο Οκτώβριος κινήθηκε σε παρόμοιο επίπεδο.
Στην ίδια ενημέρωση αναφέρθηκαν πρόσφατα πλήγματα σε σχολείο που λειτουργούσε ως καταφύγιο και σημείο διανομής ανθρωπιστικής βοήθειας στη Ζαπορίζια, σε νοσοκομειακό συγκρότημα στο Χάρκοβο και σε ξενώνα στο Ντνίπρο. Οι αναφορές αυτές αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η σύγκρουση επιβαρύνει ταυτόχρονα κατοικίες, υπηρεσίες υγείας και χώρους που προορίζονται για την προστασία πολιτών.
Ο πυρηνικός κίνδυνος και η εύθραυστη παροχή
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις μπορούν να επηρεάσουν και την ασφαλή λειτουργία των πυρηνικών σταθμών. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) συνεχίζει να αναφέρει στρατιωτική δραστηριότητα κοντά στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, ο οποίος, σύμφωνα με την ενημέρωση, έμεινε ξανά χωρίς σταθερή εξωτερική παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.
Η εξωτερική ηλεκτροδότηση είναι κρίσιμη ακόμη και όταν ένας σταθμός δεν παράγει κανονικά ενέργεια, επειδή απαιτείται για συστήματα ψύξης, παρακολούθησης και ασφάλειας. Αυτός είναι ο λόγος που οι διεθνείς οργανισμοί αντιμετωπίζουν τις επιθέσεις σε υποσταθμούς και γραμμές μεταφοράς ως ζήτημα που ξεπερνά την καθημερινή δυσκολία των διακοπών.
Η Μαύρη Θάλασσα και η επισιτιστική ασφάλεια
Η κρίση δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της χώρας. Ο ΟΗΕ ανέφερε πλήγματα σε εμπορικά πλοία κοντά στα ουκρανικά λιμάνια Τσορνομόρσκ και Οδησσός, καθώς και σε πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα. Παράλληλα, πλοίο με σημαία Λιβερίας χτυπήθηκε από drones στη βουλγαρική αποκλειστική οικονομική ζώνη και βυθίστηκε, σύμφωνα με την ενημέρωση.
Οι επιθέσεις αυξάνουν το κόστος και τον κίνδυνο της ναυσιπλοΐας. Οι εναλλακτικές διαδρομές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τη μεταφορική ικανότητα της Μαύρης Θάλασσας, γεγονός που δημιουργεί ανησυχία για τις εξαγωγές σιτηρών και τις τιμές τροφίμων. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα σημειώνει ότι συνεχίζει να διανέμει τρόφιμα κυρίως σε δυσπρόσιτες και παραμεθόριες περιοχές, όπου οι εμπορικές αλυσίδες έχουν διαταραχθεί.
Η διπλωματία αναζητά περιορισμένες λύσεις
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο ΟΗΕ υποστηρίζει ότι ακόμη και περιορισμένες συμφωνίες μπορούν να σώσουν ζωές. Η Γκοτόχ αναφέρθηκε σε εξαήμερη τοπική ανθρωπιστική εκεχειρία στο Ολέσκι της Χερσώνας, την οποία χαρακτήρισε παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει πολιτική βούληση. Παράλληλα, κάλεσε τις πλευρές να αξιοποιήσουν τις προγραμματισμένες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι για συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης.
