Euclid: Τα νέα δεδομένα ανοίγουν τον δρόμο για τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος

Top 5 This Week

Related Posts

Με μια ματιά

  • Η ESA έδωσε στη δημοσιότητα στις 12 Νοεμβρίου την πρώτη μεγάλη δέσμη δεδομένων του Euclid, με την ονομασία DR1-Foundation.
  • Το υλικό καλύπτει φως από περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο αντικείμενα σε περιοχή ουρανού ισοδύναμη με 9.500 πανσελήνους.
  • Η έκδοση περιλαμβάνει περισσότερους από 900 εκατομμύρια γαλαξίες, περίπου 15.000 υποψήφιους ισχυρούς βαρυτικούς φακούς και φάσματα από πάνω από 160 εκατομμύρια πηγές.
  • Η πλήρης πρώτη έκδοση δεδομένων αναμένεται στα μέσα του 2027 και θα προσθέσει κρίσιμες μετρήσεις για τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια.

Τα δεδομένα του Euclid περνούν πλέον από την αρχική φάση της αποστολής σε μια κλίμακα που αλλάζει τα δεδομένα για την κοσμολογία. Το διαστημικό τηλεσκόπιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) δημοσίευσε στις 12 Νοεμβρίου την πρώτη μεγάλη δέσμη παρατηρήσεων, με την ονομασία DR1-Foundation, προσφέροντας στους ερευνητές τον μεγαλύτερο έως τώρα ενιαίο όγκο πληροφοριών για τη χαρτογράφηση του Σύμπαντος.

Μια έρευνα σε πρωτοφανή κλίμακα

Η νέα έκδοση συγκεντρώνει περίπου 13 μήνες παρατηρήσεων από τις έρευνες Wide και Deep του Euclid. Το τηλεσκόπιο κατέγραψε το φως περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο αντικειμένων σε έκταση ουρανού αντίστοιχη με 9.500 πανσελήνους. Η έκταση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 1.900 τετραγωνικές μοίρες, ενώ ο όγκος των δεδομένων φτάνει τα 1,7 εκατομμύρια GB.

Στην καταγραφή περιλαμβάνονται περισσότερα από 900 εκατομμύρια γαλαξίες, πάνω από 60 εκατομμύρια υποψήφιοι κβάζαρ και φάσματα από περισσότερες από 160 εκατομμύρια πηγές. Τα φάσματα λειτουργούν σαν «αποτυπώματα» του φωτός: βοηθούν τους επιστήμονες να υπολογίσουν αποστάσεις και, για ορισμένες φωτεινές πηγές, να μελετήσουν τη σύσταση και την προέλευσή τους.

Οι βαρυτικοί φακοί ως φυσικοί μεγεθυντικοί φακοί

Ιδιαίτερη αξία έχει ο κατάλογος των ισχυρών βαρυτικών φακών. Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν η βαρύτητα ενός γαλαξία ή μιας ομάδας γαλαξιών στο προσκήνιο καμπυλώνει το φως ενός πολύ πιο μακρινού αντικειμένου, δημιουργώντας τόξα, πολλαπλές εικόνες ή δακτυλίους γύρω από τον φακό.

Η ESA αναφέρει ότι η έκδοση περιλαμβάνει τον μεγαλύτερο κατάλογο ισχυρών φακών που έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα, μεγαλύτερο από όλους τους προηγούμενους μαζί. Ανάμεσα στα ευρήματα υπάρχουν σύνθετα συστήματα, φακοί που σχετίζονται με σπειροειδείς γαλαξίες και κβάζαρ. Οι φακοί δεν είναι μόνο εντυπωσιακές εικόνες: επιτρέπουν τη μέτρηση της μάζας των γαλαξιών, συμπεριλαμβανομένης της σκοτεινής ύλης, και βοηθούν στη μελέτη της διαστολής του Σύμπαντος.

Το επόμενο βήμα για τον σκοτεινό κόσμο

Ο Euclid σχεδιάστηκε για να εξετάσει τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια, δύο συστατικά που δεν παρατηρούνται άμεσα αλλά επηρεάζουν τη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Μετρώντας τις θέσεις, τις αποστάσεις και τις παραμορφώσεις εκατομμυρίων γαλαξιών, οι επιστήμονες μπορούν να ανασυνθέσουν τον κοσμικό ιστό και να ελέγξουν πώς σχηματίστηκε μέσα στον χρόνο.

Όπως εξηγεί η ομάδα του Euclid, η DR1-Foundation καλύπτει περίπου το 14% της συνολικής περιοχής που θα εξετάσει η αποστολή. Η πλήρης έκδοση Data Release 1, προγραμματισμένη για τα μέσα του 2027, θα προσθέσει μετρήσεις ασθενούς βαρυτικού φακού και περισσότερες πληροφορίες για το πώς οι γαλαξίες και τα σμήνη τους συνδέονται με τον κοσμικό ιστό.

Η διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες μικρότερες δημοσιεύσεις είναι κυρίως στατιστική αλλά και επιστημονική. Όταν μια έρευνα καλύπτει τόσο μεγάλη περιοχή, σπάνια αντικείμενα παύουν να είναι μεμονωμένες περιέργειες και μετατρέπονται σε πληθυσμούς που μπορούν να συγκριθούν. Αυτό δίνει τη δυνατότητα να ελεγχθούν θεωρίες για τη σκοτεινή ύλη, τον σχηματισμό γαλαξιών και τον ρυθμό διαστολής με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια. Παράλληλα, η ανοικτή διάθεση των καταλόγων επιτρέπει σε ομάδες από διαφορετικές χώρες να αναζητήσουν νέους φακούς, μακρινούς γαλαξίες και σπάνια κοσμικά φαινόμενα. Η αξία της αποστολής θα αυξάνεται όσο οι παρατηρήσεις συνδυάζονται με δεδομένα από επίγεια τηλεσκόπια και άλλες διαστημικές αποστολές.

Γιατί έχει σημασία

Η δημοσίευση μετατρέπει το Euclid από ένα τηλεσκόπιο που παράγει εντυπωσιακές εικόνες σε εργαλείο μεγάλης στατιστικής ακρίβειας. Ο νέος κατάλογος θα επιτρέψει συγκρίσεις εκατομμυρίων γαλαξιών και μπορεί να περιορίσει τις αβεβαιότητες για τη σκοτεινή ύλη, τη σκοτεινή ενέργεια και την ιστορία του Σύμπαντος.